Home / Tư Liệu / Cấp bậc trong Vũ đoàn Ballet

Cấp bậc trong Vũ đoàn Ballet

Các vũ đoàn lớn ở Mỹ, Nga và châu Âu đều có các vũ công ở các mức độ khác nhau. Những vũ đoàn lớn thì thường sẽ có trường đào tạo riêng đứng sau (như Bolshoi có Bolshoi Academy, Mariinsky có Vaganova, American Ballet Theatre có School of American Ballet, ROH cũng có The Royal Ballet School,…). Thường thì các hợp đồng của mỗi vũ công đều được làm lại theo từng năm, nói chung các mức độ thường được chia như sau:

+ Principal (ở Nga và châu Âu)/ Senior Principal (ở Mỹ) : Là các ngôi sao của vũ đoàn, thường các Principal của các nhà hát lớn là sao lớn của khu vực và cả thế giới. Các vị này có khi còn làm guest artist ở các vũ đoàn khác, đi đến đâu cũng được chào mừng nhiệt liệt. Nữ thường được cất nhắc lên principal ở tầm 28-33 tuổi, nam thì sớm hơn, tầm 23-28. Tất nhiên có nhiều ngoại lệ, các vũ công đặc biệt xuất sắc thì lên sớm hơn, như Alina Somova của Mariinsky, mới 25 đã là principal rồi, Kimin Kim mới 21.

Alina Somova

Các principal chỉ múa vai chính (như Odette/Odile trong Hồ thiên nga, Nikiya trong vũ nữ đền thờ, Nữ hoàng Bahnu trong Legend of Love…) hoặc những đoạn solo cực khó trong các vở diễn ra mắt quan trọng mà các solist không đảm đương được (điệu múa Ả Rập trong bản dựng mới của Mariinky, bản quay DVD giới thiệu là Ekaterina Kondaurova múa).

Các principal rất được trọng vọng, họ có phòng thay đồ riêng, ở vũ đoàn được coi như ngôi sao mà các thành viên khác muốn vươn tới. Số lượng principal nam và nữ ở các vũ đoàn thường bằng nhau. Phần lớn các nhà hát, principal nữ thường được gọi là Prima ballerina (giống Prima donna trong Opera), riêng ở Pháp (đôi khi cả ở Ý) thì dùng từ “Étoile” (ngôi sao) cho cả 2 giới.

+ First Soloists/Solist: Các solist thường múa vai chính như principal, trình độ của họ cũng không phải là kém principal nhiều lắm, có lẽ là chưa đủ chín để làm principal nên để họ là solist coi như tập sự. Các solist và principal hay múa cặp với nhau, và solist ở cac vũ đoàn lớn cũng được chào đón chả kém principal thông thường. Ngoài ra thì trong các vở diễn lớn các solist sẽ múa những vai thứ bên cạnh principal: Hồ thiên nga 3D chẳng hạn Lopatkina và Koruntsev múa vai chính, các vai kiểu von Rothbath, Thiên nga lớn, Thiên nga bé, bạn bè hoàng tử có đoạn múa solo đều là first solist hoặc second solist múa; hay Romeo and Juliet, Vishneva và Shklyarov múa vai chính, vai phụ bạn bè hoàng tử có Alexander Sergeyev –  anh là first solist. Ngoài ra các solist cũng hay múa vai thứ chính bên cạnh vai chính của principal, kiểu như Tereshkina múa vai Nakiya, Matvienko múa vai công chúa Gamzatti; Kondaurova múa vai nữ hoàng Bahnu, Shirinkina múa vai công chúa.

Alexander Sergeyev vai hoàng tử Désiré trong vở ballet The Sleeping Beauty.

+ Second Solist/ Semi Solist: Các vũ đoàn lớn mới có vai trò này, vũ đoàn nhỏ sẽ gộp các vị này vào Coryphee hoặc Solist luôn. Các second solist thường hoặc là các vũ công trẻ cực kỳ triển vọng, hoặc là những vũ công múa xuất sắc một vài vai nhất định và không/chưa múa được các vai khác. Ví dụ Kristina Shapran múa thiên nga rất khá nhưng repertoir của cô ấy còn hạn chế. Đối với 2nd solist thì việc múa các đoạn solo thường xuyên hơn với 1st solist, 1st solist thường múa vai chính hơn.

Kristina Shapran trong ‘The Dying Swan’ Photo by Natasha Cossack

+ Coryphee: Là các thành viên có triển vọng, thỉnh thoảng được múa solo, hay đứng hàng đầu khi múa tập thể trên sân khấu, nhưng nói chung thì vẫn không khác gì corps de ballet nhiêu lắm.

+ Corps de Ballet: Đây là thành phần nhiều nhất trong vũ đoàn, thường múa phụ họa, nói chung với các vũ đoàn vừa vừa thì số thành viên trong Corps de Ballet thường không đủ, họ hay thuê thêm bên ngoài, các bạn được thuê thêm này sẽ tập chung với vũ đoàn và múa chung theo kiểu thời vụ thôi.

+ Principal Character Artist: Đây là các thành viên lớn tuổi của vũ đoàn, hay đóng các vai người già múa ít diễn nhiều kiểu nhũ mẫu và mẹ của Juliet, mẹ và thầy giáo của hoàng tử trong Hồ thiên nga, công chúa trong Giselle, nhà ảo thuật trong Kẹp hạt dẻ…

Vở ballet Hồ Thiên Nga của St Petersburg Ballet

Dưới đây là bản Pas de Deux (múa đôi) & scene cuối vở ballet “Giselle” (âm nhạc Adolphe Adam, biên đạo của Jean Coralli, Jules Perrot & Marius Petipa) với sự thể hiện của 2 Principal hàng đầu thế giới: Svetlana Zakharova và Roberto Bolle. Zakarova là Prima ballerina của Nhà hát Bolshoi lẫy lừng, còn Roberto Bolle là Étoile của La Scala danh tiếng thành Milan.

Nội dung Giselle kể về thôn nữ Giselle phải lòng Công tước Albrecht mà không hề biết địa vị cao quý của chàng. Sau khi danh tính người yêu cũng như việc Albrecht đã có hôn thê hứa gả từ trước bị lộ ra, Giselle hóa điên rồi chết. Albrecht vô cùng đau buồn và hối hận. Trong màn cuối, hồn ma của những trinh nữ bị phản bội Wilis muốn trừng phạt Albrecht, nhưng linh hồn Giselle bỗng hiện ra ngăn cản , van xin tha mạng cho chàng. Cuối cùng tình yêu của cả hai đã làm động lòng Chúa ma Myrtha lạnh lùng tàn nhẫn cùng các Wilis khác…